خانم ارفع‌ اطرائی‌:

ضبط‌ ردیف‌ موسیقی‌ ملی‌ ایران‌ به‌ صورت‌ آوازی‌، به‌ همت‌ استاد محمود كریمی‌ را می‌توان‌ یكی‌ از خدمات‌ بسیار ارزنده‌ و تأثیر‌گذار ایشان‌ محسوب‌ داشت‌ كه‌ با انتشار مكرر آن‌ طی‌ سی‌ سال‌ گذشته‌ بر دانش‌ موسیقایی‌ خوانندگان‌ بسیاری‌ اثر‌گذار بود.
گروهی‌ برآنند كه‌ ردیف‌ موجود عیناً روایت‌ اساتید شادروان‌ حاج‌ آقا محمد ایرانی‌ و عبدالله‌ خان‌ دوامی‌ می‌باشد. لیكن‌ تحقیق‌ و به‌ مقایسه‌ كشانیدن‌ منابع‌ در دسترس‌ ضمن‌ آنكه‌ به‌ صراحت‌ ریشه‌ در مآخذ ذكر‌شده‌ را ثابت‌ می‌نماید، توانایی‌ بسط‌ و گسترش‌ و خلاقیت‌ خود استاد كریمی‌ را نیز نمایان‌ می‌سازد. در این‌ مورد می‌توان‌ به‌ كتاب‌ «ردیف‌ آوازی‌ و تصنیفهای‌ قدیمی‌ روایت‌ استاد عبدالله‌ دوامی‌» كه‌ در سال‌ 1375 به‌ كوشش‌ استاد فرامرز پایور از انتشارات‌ موسسه‌ فرهنگی‌ ـ هنری‌ ماهور به‌ چاپ‌ رسید اشاره‌ نمود.
آنچه‌ قابل‌ ذكر است‌ استاد كریمی‌ از چندین‌ سال‌ قبل‌ از وفات‌ ایشان‌، با شاگردان‌ دانشگاهی‌ خود، دوره‌ عالی‌ ردیفشان‌ را كار می‌كردند و ردیف‌ عالی‌ شامل‌ پردازش‌ و بسط‌ بیشتری‌ در گوشه‌های‌ كوچك‌ و مهجور و گردشهای‌ متنوع‌تر نغمات‌ با اشعاری‌ جدید و تحریرهای‌ مفصل‌تر به‌ خصوص‌ در استفاده‌ از شعر در گوشه‌هایی‌ كه‌ بیشتر در سازها عمل‌ می‌شد و در آواز گسترش‌ چندانی‌ نداشت‌ مانند: گوشه‌های‌ پروانه‌، مبرقع‌، سپهر، سملی‌ و مهدی‌ ضرابی‌ و... تكرار است. اگر نوشته‌ شود استاد كریمی‌ در كدام‌ مركز رسمی‌ موسیقی‌ تدریس‌ می‌كردند و چه‌ تعداد هنرجو از محضر ایشان‌ استفاده‌ كردند و چه‌ خصایص‌ اخلاقی‌ و رفتاری‌ داشتند ولی‌ به‌‌جاست‌ اشاره‌ای‌ داشته‌ باشیم‌ به‌ اینكه‌ غیر از كلاس‌ تخصصی‌ آواز، كلاس‌ «همراهی‌ ساز با آواز» و كلاس‌ «آشنایی‌ با ردیف‌» را نیز در هنركده‌ موسیقی‌ ملی‌ عهده‌دار بودند و كلیه‌ هنرجویان‌ با نواختن‌ هر نوع‌ ساز ایرانی‌ باید واحدهای‌ درسی‌ خود را در این‌ كلاسها پاس‌ می‌كردند. ضرورت‌ دارد كه‌ در مورد روال‌ انتشار كتاب‌ و نوارهای‌ استاد محمود كریمی‌ توضیح‌ بیشتری‌ داده‌ شود.

نوارهای‌ صوتی‌ (كاست‌) كه‌ استاد كریمی‌ از ردیف‌ موسیقی‌ ملی‌ برای‌ آرشیو وزارت‌ فرهنگ‌ و هنر در دهه‌ چهل‌ ضبط‌ كردند در استودیوی‌ اداره‌ كل‌ فعالیتهای‌ هنری‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و هنر واقع‌ در میدان‌ بهارستان‌ توسط‌ آقایان‌ اپراتور، رحیم‌ بقایی‌ و محمد جهانفرد بر روی‌ نوار مادر «ریل‌» ضبط‌ گردید. این‌ نوارها كه‌ به‌ گفته‌ خود استاد كریمی‌ «دوره‌ متوسطه‌ ایشان‌ است‌ اول‌ بار توسط‌ استاد محمد تقی‌ مسعودیه‌ موزیكولوگ‌ نام‌آشنای‌ ایرانی‌ به‌ خط‌ موسیقی‌ به‌ روش‌ تحقیقی‌ نوشته‌ و تدوین‌ گردید و در سال‌ 1356ش‌ به‌ نام‌ «ردیف‌ آواز موسیقی‌ سنتی‌ ایرانی‌» به‌ صورت‌ كتاب‌، همراه‌ با هفت‌ نوار كاست‌ صدای‌ استاد كریمی‌ از انتشارات‌ فرهنگ‌ و هنر با همكاری‌ انجمن‌ اشاعه‌ و اعتلای‌ موسیقی‌ منتشر گردید كه‌ استفاده‌ از آن‌ كتاب‌ برای‌ دانشجویان‌ موسیقی‌ با اشكال‌ همراه‌ بود، و تجدید چاپ‌ آن‌ با ویرایش‌ و غلط‌گیری‌ جدید در سالهای‌ 1364،1365 انجام‌ پذیرفت‌، و در سال‌ 1368 به‌ همان‌ صورت‌ كه‌ در واقع‌ چاپ‌ چهارم‌ ردیف‌ نام‌‌برده‌ بود از طرف‌ انتشارات‌ سروش‌ وابسته‌ به‌ صدا و سیمای‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ با همكاری‌ وزارت‌ ارشاد اسلامی‌، انجمن‌ حفظ‌ و اشاعه‌ سرود و آهنگهای‌ انقلابی‌، همراه‌ با آلبومی‌ شامل‌ شش‌ نوار كاست‌ منتشر گردید.
در سال‌ 1369 نوارهای‌ موجود كه‌ مرجع‌ شادروان‌ دكتر مسعودیه‌ بود با اضافه‌ نمودن‌ گوشه‌ها و اجراهایی‌ از دوره‌ ردیف‌ عالی‌ به‌ منظور تفهیم‌ بیشتر حالات‌ خاص‌ بعضی‌ گوشه‌های‌ مهجور توسط‌ نگارنده‌ برای‌ راست‌ كوكهای‌ سنتور آوانگاری‌ و تنظیم‌ گردید كه‌ از طرف‌ واحد سرود و موسیقی‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی‌ اصفهان‌ به‌ نام‌ «دوازده‌ مقام‌ موسیقی‌ ملی‌ ایران‌» منتشر گردید و چاپ‌ مجدد آن‌ در سال‌ 1382 توسط‌ موسسه‌ فرهنگی‌ ـ هنری‌ ماهور به‌ نام‌ «هفت‌ دستگاه‌ و پنج‌ آواز موسیقی‌ ایرانی‌» به‌ چاپ‌ رسید. در سال‌ 1374 همان‌ نوارها در كتابی‌ برای‌ تار و سه‌‌تار توسط‌ آقای‌ ارشد طهماسبی‌ با نام‌ «جواب‌ آواز» توسط‌ موسسه‌ فرهنگی ـ هنری‌ ماهور به‌ همراه‌ آلبومی‌ شامل‌ پنج‌ نوار كاست‌ با اجرای‌ تار آقای‌ طهماسبی‌ منتشر گردید.
و بالاخره‌ در سال‌ 1379 همان‌ كتاب‌ نوشته‌شده‌ دكتر مسعودیه‌ به‌ همراه‌ یك‌ آلبوم‌ شامل‌ شش‌ نوار كاست‌ و در سال‌ 1382 همان‌ نوارها در «5» پنج‌ CD توسط‌ موسسه‌ فرهنگی‌ ـ هنری‌ ماهور انتشار مجدد یافت‌. استاد كریمی‌ استفاده‌ از بحور مختلف‌ اشعار را مانعی‌ در اجرای‌ یك‌ نغمه‌ خاص‌ نمی‌دانستند و كوتاهی‌ و بلندی‌ اوزان‌ اشعار را در گوشه‌ای‌ مشخص‌ مهارت‌ و تسلط‌ مجری‌ ذكر می‌كردند. تلاش‌ استاد كریمی‌ بر آن‌ بود كه‌ ردیف‌ دوره‌ عالی‌ را با همراهی‌ ساز ضبط‌ نمایند كه‌ در‌گذشت‌ زود هنگام‌ ایشان‌ ما را از داشتن‌ گنجینه‌ای‌ دیگر محروم‌ ساخت‌.
روانشان‌ شاد

منبع: پایگاه رسمی انتشارات سوره مهر

رضا شفیعیان در سال 1320 در شهر تهران به دنیا آمد. از سنین نوجوانی به موسیقی ایرانی علاقه فراوان داشت و با تشویق پدر که خود با موسیقی آشنا بود به فراگیری سنتور پرداخت.ازسال 1335 ابتدا نزد استاد ابوالحسن صبا و سپس به مدت شش سال نزد استاد فرامرز پایور دوره های مختلف سنتور را به پایان رساند.پس از اتمام دوره آزاد هنرستان موسیقی در ارکستر وزارت فرهنگ و هنر و ارکستر رادیو به فعالیت هنری پرداخت.

وی در مورد وارد شدنش در ارکستر هنرهای زیبا می گوید: «به یاد دارم که ابتدا در یکی از ارکسترهای بزرگ هنرهای زیبا که به رهبری استاد ارجمند مصطفی پورتراب اداره می شد به کار پرداختم که از سنتور کروماتیک هم برای اجرای بعضی ازقطعات استفاده می نمودند و در آن هنگام برنامه هایی به وسیله آن ارکستر به طور زنده از تلویزیون پخش می شد و بعد از مدتی نیزجهت نوازندگی در ارکسترهای رادیو در آزمون اعلام شده شرکت نموده و پذیرفته شدم. کاملا ً به خاطر دارم که شادروان خالقی در جلسه حضور داشت و با دیدن سنتورمن که ساخت استاد فقید مهدی ناظمی بود به دیگر اعضای شورای موسیقی گفت: شکل و اندازه و ابعاد سنتور روی حساب است، حال باید دید و شنید که نوازنده اش آنچه مورد نظر ماست از نظر علمی می تواند پاسخگو با شد یا خیر. سپس نت چند قطعه از آهنگ های مختلف را در اختیارم گذاشتند که چون سابقه ی کار ارکستری داشتم به راحتی اجرا نمودم».

با تاسیس دانشکده ی موسیقی در دانشگاه تهران و ادامه تحصیل در این رشته موفق به دریافت لیسانس موسیقی گردید.درطی این دوره از محضر استادانی چون نورعلی برومند، دکتر داریوش صفوت، یوسف فروتن و آقا محمد ایرانی استفاده نمود. از سال 42 در ارکسترهای رادیو و از سال 47 در تلویزیون با علی اصغر بهاری ، فریدون حافظی ، بهمن رجبی ، محمد موسوی ، محمد رضا شجریان و ... فعالیت داشته است. پس از آن در سال1353 در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران وابسته به تلویزیون به فعالیت پرداخت و ازسال 1354 با پایه گذاری گروه درویش کنسرتهای متعددی را در ایران و دیگر کشورها برگزار کرده است .

نوازندگی شفیعیان بر پایه و اساس همان اصول دقیقی است که استاد فرامرز پایور بنیاد نهاده اما به قول یکی از کارشناسان در حوزه نوازندگی سنتور،شفیعیان تنها کسی است که با استاد پایور کار کرده و جدا از سبک او در نوازندگی بیان شاخصی نیز یافته است!

استاد شفیعیان تاکنون قطعاتی در فرم های مختلف به ویژه چهار مضراب های جذاب و جالبی برای سنتور ساخته است که پویایی در آنها موج می زند و می توان گفت در زمینه آهنگسازی از استادانی نظیر مرتضی محجوبی و به خصوص پایور تاثیر پذیرفته است به این دلیل سبک نوازندگی ایشان بی شباهت به سبک آقای پایور نمی باشد به طوری که شنونده در همان ابتدا این نزدیکی را در خواهد یافت ولی باید به این نکته توجه کرد که نمی توان گفت شفیعیان تکرار پایور است.

 از جمله آثاراو می توان به کاست تکنوازی سنتور ( در ابوعطا ) با تمبک بهمن رجبی ، سه کاست با آواز پریسا در بیات اصفهان ، ماهور ...و مجموعه هایی با آواز رضوی سروستانی و بهرام سارنگ اشاره کرد .

برای ایشان از صمیم قلب آرزوی توفیق روزافزون می کنیم.

این برنامه که با حضور کیهان کلهر و سیامک آقایی و سیامک جهانگیری اجرا میشد به طور زنده از ۳۰۰ شبکه ماهواره ای پخش شد.

گروه جاده ابریشم در ادامه برنامه های خود در سایر شهرهای چین به اجرای برنامه خواهد پرداخت. در این سلسله برنامه ها قرار است قطعه آبی مثل شبهای فیروزهای نیشابور به آهنگسازی استاد کیهان کلهر نیز اجرا گردد.

به زودی بخشهایی از اجرای تصویری این قطعه که در برنامه های گذشته گروه جاده ابریشم و با همراهی فیلارمونیک نیویورک اجرا شده است را در وبلاگ قرار می دهم.

بخشی از مصاحبه شبکه رادیویی نیوهمپشایر آمریکا با کیهان کلهر و سیامک آقایی (ژانویه ۲۰۰۷)    دانلود

* روش سینه به سینه برای آموختن ساز بهتر است یا روش یادگیری با استفاده از نت ؟

- رضا شفیعیان : وقتی صحبت از روش سینه به سینه می کنیم خود به خود زمان قدیم و گذشته در خاطر انسان تداعی می شود . در گذشته خط نتی نبود که مطالب به صورت کلاسیک و علمی در بیاید تا هنرجو بتواند از آنها استفاده کند .اما بعد از اختراع نت، اساتید موسیقی گذشته سعی شان بر آن شد که ردیفها را به صورت کتاب مدون کنند تا کار شاگرد برای یادگیری آسان تر شود . یعنی اگر قبل از اختراع نت هنرجویی ردیفهای موسیقی را طی 20 سال، پیش استادی یاد می گرفت با چاپ کتاب و استفاده از آن این زمان به نصف یا شاید هم کمتر می رسید.

البته روش سینه به سینه از جهت اینکه حافظه را قوی می کند و هنرجو مجبور است زمان بیشتری را به تمرین اختصاص دهد یک امتیازی است. اما در هر صورت مثل این است که بگوییم آدم با سواد بهتر است یا بی سواد . مشخص است که فرد باسواد ارجحیت دارد.هنرجویی که نت را می شناسد می تواند از انواع کتابهای موسیقی استفاده کند و هر کجای دنیا هم که برود مشکلی در رابطه با استفاده از منابع مختلف موسیقی ندارد .در نتیجه در حال حاضر روش علمی ارجحیت دارد .

*به نظر شما مشخصات یک اثر خوب موسیقی چیست ؟

- خوب شدن یک اثر موسیقی به خالق اثر ( آهنگساز) و سابقه آن در هنرموسیقی بر می گردد .مثلا آهنگهایی که مرحوم تجویدی ، صبا، یاحقی و ... ساخته اند جاودانه هستند و هیچگاه گذشت زمان آنها را باطل نمی کند،اگر شما 50 سال دیگر هم آنها را گوش دهید باز هم تازه و گوش نواز هستند و این هم به دلیل اصالت و خوب بودنشان است .چون اینها کسانی بوده اند که سالها در موسیقی کار کرده اند و به اصول و رمز و راز ردیفها و گوشه ها تسلط کامل داشته اند و سابقه دانستن مطالب برای آنها مهم بوده است؛به نظر من فرد آهنگساز باید علاوه بر خلاقیت تسلط کافی بر ردیفها داشته باشد و در خلق ملودی مستعد و مبتکر باشد.

*آیا شما مشتاق شنیدن آثار جدید در گونه های مختلف موسیقی هستید ؟

- انواع موسیقی خیر، چون سالهای زیادی را به طور اساسی وعلمی کار کرده ام دوست دارم اثری را گوش کنم که دارای محتوا باشد واز شنیدن آن لذت ببرم  و مشتاق شنیدن آهنگهای زودگذر و سطحی نیستم .

*عدم پایداری و استمرار گروههای مختلف موسیقی در چیست ؟

- علت اینکه در حال حاضر گروهها از هم پاشیده می شوند و نمی توانند برنامه ای را تدارک ببینند و فعالیت جدیدی داشته باشند ، عدم حمایت مالی و معنوی مسئولین در امور موسیقی است .در زمانهای گذشته اگر دربار از میرزا عبدالله ، آقا حسینقلی ، کمال الملک  و ... حمایت نمی کردند معلوم نبود که اینها به جایی می رسیدند یا نه .یک هنرمند که نمی تواند از مغازه دار انتظار حمایت داشته باشد ، این انتظار از مقامات مسئول است که باید هنرمند را به طور جدی حمایت کنند و از او بخواهند که در رشته هنری اش فعالیت زیادی داشته باشد ، فکر نمی کنم هنرمند هم چیزی بیشتر از این خواسته باشد .

* وضعیت آموزش را چگونه می بینید ؟

- متاسفانه وضعیت تدریس رو به افول است . با توجه به نشان ندادن سازهای ایرانی از تلویزیون،افرادی که به کلاسهای آزاد مراجعه می کنند بیشتر تمایل دارند سازهای فرنگی مثل ارگ ، گیتار و ... را کار کنند و اصلا سازهای ایرانی را نمی شناسند .اینجا ایران است و ما باید از فرهنگ کشورمان مراقبت کنیم . موسیقی هم جزئی از فرهنگ ماست . البته هیچ وقت از بین نمی رود بلکه توقف می کند و در جا می زند و آن پیشرفتی را که مد نظر است ندارد . متاسفانه موسیقی اصیل ما در جامعه امروز از سوی مسئولین مورد کم لطفی و بی مهری قرار گرفته و به تجدید نظری اساسی نیاز دارد .

*مهمترین سفارش استادتان فرامرز پایور در زمینه نواختن سنتور به شما چه بوده است ؟

 - مهمترین تاکید و سفارش ایشان بر این بوده است که باید در کارتان دقت و پشتکار و نظم داشته باشید ، موضوع را جدی بگیرید و تفننی برخورد نکنید ، تمرین مستمر ومداوم داشته باشید و کارتان را خوب ارائه دهید تا در آینده بتوانید از این وقتی که برای یادگیری ساز می گذارید حداکثر استفاده را ببرید و به علاقه مندان آموزش دهید. استاد پایور شاگردان زیادی داشتند خیلی از آنها به جایی رسیدند و دارای فعالیت هنری هستند ، بعضی هم گرفتاریهایی دارند و آن طور که باید و شاید در جامعه هنری فعال نیستند .

*خاطره ای را که از کلاس استاد پایور به یاد دارید برای ما تعریف کنید. 

در اینجا خاطره خوب و فراموش نشدنی را تعریف می کنم . آقای پایور در یکی از جلسات درس به من فرمود نور علی خان برومند( از اساتید مسلم دریف موسیقی ایرانی) به خاطر علاقه اش به آموزش و حفظ آن مایل است که با هنرجویان مستعد آشنا شودوبا توجه به اینکه آقای حسین ملک ( نوازنده سنتور ) چند تن از شاگردان خود را معرفی کرده من نیز طبق صحبت قبلی با ایشان می خواهم شما را معرفی می کنم تا از نزدیک به وضع شاگردان من نیز آشنا شوند . من هم با اشتیاق فراوان عصر یکی از روزهای هفته همراه استاد پایور به منزل شادروان برومند رفتیم .آواز افشاری را برای آقای برومند اجراء کردم ،بعد از اجرا، ایشان به آقای پایور گفت : شفیعیان شاگرد با استعدادی است و در آینده نوازنده خوبی می شود  که بعد از آن هم در دانشکده ،دانشجوی ایشان شدیم و همیشه از من راضی بودند .

خبرگزاری مهر.(mehrnews.com)

در آینده ای نزدیک مطلبی در مورد استاد شفیعیان در وبلاگ سنتور قرار خواهد گرفت.

لینک دانلود:

 دونوازی استاد فرامرز پایور و استاد محمد اسماعیلی در دستگاه ماهور

توضیح: این قطعه بخشی از همایش موسیقی به مناسبت تشکیل انجمن موسیقی کرمانشاه می باشد که با حضور آقایان پایور، اسماعیلی، علیزاده و زرگری برگزار شده و استاد پایور در بخشی از مراسم در مورد موسیقی اصیل ایرانی صحبت کرده اند که اگر دوستان مایل باشند، سخنان استاد پایور به صورت فایل صوتی و یا تصویری در آینده در وبلاگ قرار خواهد گرفت.

با آرزوی بهبودی برای استاد فرامرز پایور

حبيب سماعي (1325-1280 ه.ش) :

استاد و تكنواز در اوايل قرن شمسي حاضر و نگهدارنده حيات سنتور در موسيقي ايراني بود.موسيقي و نوازندگي را از پدرش حبيب الله سماع حضور آموخت. سماع حضور استاد مسلم سنتور نسل خود و مقام هنري و اخلاقي بسيار والايي داشت . از زندگاني سماع حضور روايات مشهوري مبتني بر خلوص ايمان و دائم الوضو بودن او_حتيهنگام نوازندگي_نقل شده است .سماع حضور طي چند سال ،رموز هنر خود را به فرزندش حبيب الله آموخت و صداي ساز حبيب سماعي از همان ايام جواني شهرت پيدا كرد .از نوازندگي او پنج صفحه گرامافون همراه تنبك رضا روانبخش و آواز پروانه پر شده است و قطعاتي چند از او به كوشش ابوالحسن صبا به يادگار مانده است .از خصوصيات نوازندگي حبيب ،مهارت و خلاقيت فراوان در بداهه نوازي را ذكر ميكنند و او را از بزرگترين سنتور نواز معاصر مي شناسند ابوالحسن صبا ،حسين صبا ،نورعلي برومند،قباد ظفر،مهدي ناظمي و عبدالرسولي هر كدام به نوعي از معلومات حبيب سماعي برخوردار شده اند.

مجموعه آثار او به كوشش و بازسازي استاد سيد عبدالمجيد كياني منتشر شده است.

منبع: وبلاگ استاد كياني

www.ostadkiyani.blogfa.com