آلبوم شب مهتاب اثر از آثار ماندگار استاد فرامرز پایور:

دانلود:

دانلود از رپیدشیر - دانلود غیر مستقیم

منبع:

وبلاگ دل زنده ها به آدرس: http://www.delzendeha.blogfa.com/

یادمان باشد یاد استاد پایور همیشه در دل عاشقان زنده است. همیشه ...

جلد نخست مجموعه مقالات دربارة سنتور، به نگارش، گردآوري، ويرايش و تعليقات شهاب مِنا از سوي انتشارات سوره مهر منتشر شد.

در اين مجموعه- که چون دايره‌المعارفي دربارة سنتور محسوب مي‌شود- براي نخستين‌بار يادداشت‌ها، مقالات نگاشته‌شده و نيز اطلاعات شفاهي زبده‌ترين استادان و موسيقيدانان معاصر دربارة جنبه‌هاي مختلف ساز سنتور از سال 1325 تا 1388 گردآوري و شرح شده است و همچنين مقالات درخور ديگري که حاوي تحقيقات جديد است در تکميل مطالب پيشين براي نخستين‌بار نگاشته شده و ارائه گرديده است. بايد گفت در روند تحقيق دربارة موسيقي ايراني مجموعة حاضر، با کيفيت و کميّت فعلي، نخستين اثر منتشرشده‌ است که اختصاصاً به مطالعه و بررسي جنبه‌هاي مختلف يک ساز ملي مي‌پردازد. ساختار جلد اول اين مجموعه در هشت فصل تنظيم شده و به بررسي کليات (تعاريف، تشريح ساختار ظاهري، انواع و...)، تاريخچة سنتور در ايران (با ارائة تحقيقات جديد دراين‌باره)، تشريح و تطابق گونه‌هاي سنتور در ديگر کشورهاي شرق و غرب جهان، مبنا و اقسام کوک‌هاي کلاسيک و ابداعي براي سنتور (به‌ويژه در مرکب‌نوازي) و نحوة تطابق کوک آن با ديگر سازها، بررسي تکنيک‌هاي نوازندگي و طرز نواخت، نحوة آموزش و مشکلات آموزشي هنرجويان (عادي، چپ‌دست و نابينا)، بررسي علايم نت‌نويسي سنتور و ارائة روش‌هاي پيشنهادي دراين‌باره، و تبيين روش‌ها و ظرايف ساخت سنتور مي‌پردازد.

نويسندگان مقالات جلد اول: ابوالحسن صبا، داريوش صفوت، فرامرز پايور، امين‌السادات شهميري، مهدي فروغ، سيروس ساغري، ميلاد کيايي، کامبيز روشن‌روان، رضا مهدوي، يعقوب ثروين، سورنا صفاتي، کيوان فرزين، پويا سرايي و شهاب مِنا.

مطالعة اين کتاب که در 560 صفحة رحلي، جلد گالينگور و قيمت 9400 تومان روانة بازار نشر شده است به عموم علاقه‌مندان موسيقي ايراني، به‌ويژه دوستداران سنتور توصيه مي‌شود.  

تلفن مرکز پخش:

شرکت انتشارات سوره مهر: تلفن  66460993   و فکس: 66469951 

سايت انتشارات سوره مهر:http://www.iricap.com

کتاب ضربي‌هاي حبيب سماعي براساس اجراي مجيد کياني به نگارش و آوانگاري شهاب مِنا از سوي نشر موسيقي عارف در 112 صفحة رحلي و به قيمت 4500 تومان منتشر شد.

آلبوم صوتي ضربي‌هاي حبيب سماعي، دارندة «لوح سپاس» از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در سال 1377 به‌عنوان «اثر برگزيده» صوتي در بيست سال اول پس از انقلاب، شامل بيست ضربي از استاد پيشکسوت سنتور، حبيب سماعي (1325-1280) است که توسط آقاي مجيد کياني، از برخي شاگردان حبيب (قباد ظفر، مرتضي عبدالرسولي، نورعلي برومند و مهدي ناظمي) گردآوري شده و پس از تنظيم و بازنوازي توسط مجيد کياني در سال 1369 براي نخستين‌بار از سوي شرکت ايران‌صدا منتشر شده است. کتاب حاضر آوانگاري آلبوم ضربي‌‌هاي حبيب سماعي را به روشي تحليلي ارائه مي‌دهد. در اين روش، براي نخستين‌بار در نگارش قطعات ضربي در موسيقي ايراني، ميزان‌بندي حذف شده و اجزاء ملودي براساس جمله، موتيف و فيگور، مشابه جمله، کلمه و حرف در زبان از يکديگر متمايز شده‌اند.

همچنين در مقدمة کتاب به بحث و نقد اشکالات وارد بر کيفيت استفاده از ميزان‌بندي در آوانگاري قطعات ضربي در موسيقي ايراني پرداخته شده است.

پايان کتاب مصاحبة شهاب مِنا با استاد مجيد کياني دربارة چگونگي گردآوري و تنظيم قطعات آلبوم ضربي‌هاي حبيب سماعي را دربردارد.

سي‌دي ضربي‌هاي حبيب سماعي نيز به‌طور مجزا از کتاب در مراکز پخش کتاب موجود است.

تلفن مرکز پخش کتاب و سي‌دي:   33900739  و 33917784  (موسيقي عارف) (ارسال کتاب براي خارج از کشور از طريق پست ميسر است).

همچنين مي‌توانيد اين کتاب را از مؤسسة فرهنگي سروستاه (مجيد کياني) به شماره تماس

 88305032

(روزهاي شنبه، دوشنبه و سه‌شنبه 3 تا 8 عصر) و نيز مؤسسة فرهنگي- هنري آواي مهرباني به شمارة تماس

 88740769 و 88744303 تهيه فرماييد.

به مناسبت 21 بهمن(سالروز تولد استاد فرامرز پایور)

توضیح:این مقاله توسط آقای پژمان آذرمینا نوشته شده و در فصلنامه ی ماهور شماره ی 6 (زمستان 1378) به چاپ رسیده است.باید توجه کرد که آمار و ارقام ذکر شده در متن مربوط به ده سال پیش است.

سنتور بدون شك يكي از متداول‌ترين سازهايي است كه هنر دوستان به آن گرايش پيدا مي‌كنند و بدون اغراق اكثريت قريب به اتفاق آن‌هايي كه نواختن اين ساز را شروع مي‌كنند ، اولين درس‌ها را از كتابي به نام دستور سنتور مي‌آموزند . دستور سنتور كه شايد از پرفروش‌ترين كتاب‌هاي موسيقي ايراني باشد ، در سال 1340 به چاپ رسيد و تاكنون شايد حدود يكصد هزار نسخه از آن مورد استفاده‌ي هنرجويان سنتور قرار گرفته است . اين كتاب ساخته‌ي ذهن استادي است كه حدود چهل سال پيش ، دورانديشي خاص او نظر بر افق‌هاي دوردست داشت و مي‌ديد كه چگونه بايد مكتبي استوار را در آموزش ساز سنتور بنا نهد . اين چنين بود كه استاد فرامرز پايور مكتب خود را پي‌ريزي كرد.

 سال‌ها پيش تنها كتاب ويژه‌ي ساز سنتور ، رديف استاد صبا بود . طبيعي است كه براي يك هنرجو ، آغاز كردن نوازندگي با رديف استاد صبا كار آساني نيست ، زيرا ريزه‌ كاري‌ها و عمق مطالب در حدي است كه هنرجوي تازه‌كار از درك و اجراي بسياري از آن‌ها عاجز مي‌ماند و منطقي نيست كه نوازندگي با مطلبي سخت آغاز شود . به نظر مي‌رسد ايده‌ي اوليه‌ي استاد پايور در تهيه و تنظيم كتاب‌هاي آموزشي متعدد ، اين بوده است كه توالي مطالب چاپ شده و قابل اجرا براي هنرجويان ، از آسان به مشكل و از ساده به پيچيده باشد . منظور از اشاره به جنبه‌هاي تاريخي قضيه ، اين است كه بتوان به ريشه‌هاي اصلي و منطقي اطلاق لفظ «مكتب» به شيوه‌ي آموزشي استاد پايور دست يافت . ذكر چند نمونه براي روشن شدن قضيه لازم است:

- استاد پايور دقت خاصي در مشخص كردن جايگاه هر يك از كتاب‌هاي آموزشي خود دارند و به عبارت ديگر ، شايد انگيزه‌ي چاپ بيش‌تر كتاب‌هاي ايشان ايجاد پله‌هاي ساخته‌نشده‌ي نردبان پيشرفت براي هنرجويان اين رشته از موسيقي است . براي استادي كه رديفي چون رديف چپ‌كوك را نگاشته است ، انگيزه‌ي چاپ دوره‌ي ابتدايي صرفاً مي‌تواند پركردن خلأ آموزشي ميان دستور سنتور و رديف استاد صبا باشد . اين دقت نظر شايد از مهم‌ترين دلايل رواج اين مكتب است .

- استاد پايور دقت خاصي در اداره‌ي كلاس‌ها و پيشرفت مستمر شاگردان خود داشته و استاداني نيز تربيت كرده‌اند كه بتوانند كتاب‌هاي اين مكتب را در اقصي نقاط كشور ، با بهترين و درست‌ترين شيوه‌ي ممكن ترويج دهند . اين سياست نيز در همه گير شدن شيوه‌ي آموزشي ايشان و مكتبي بودن نوع كار دخيل بوده است .

- استاد پايور بسياري از آثار خود را در قالبي منظم و هدف‌دار به چاپ رسانده و از آن‌ها براي آموزش هنرمندان زبده سود جسته است . آموزش از روي نت همواره دقت كار را بالا مي‌برد و باعث مي‌شود تقريباً هر كسي بتواند با اطمينان ، قطعه‌ي مورد نظر خود را بيابد و اجرا نمايد .

- فراموش نشود كه واژه‌هاي مكتب و سبك با يك‌ديگر تفاوت اصولي دارند و تصور نشود كه مكتب استاد پايور همان سبك ايشان است . مكتب بيش‌تر در مورد شيوه‌هاي آموزشي ، و سبك بيش‌تر در مورد شيوه‌هاي نوازندگي و آهنگ‌سازي يك استاد به كار مي‌رود . استاد پايور در نوازندگي و آهنگ‌سازي موسيقي ايراني نيز صاحب سبك هستند كه اميدواريم در مقاله‌اي ديگر به آن بپردازيم . در مقاله‌ي حاضر نگارنده كوشيده است صرفاً به معرفي مكتب ايشان بپردازد .

- واژه‌ي مكتب از اين جهت به كار رفته است كه شيوه‌ي آموزشي استاد پايور در مقياسي بسيار وسيع‌تر از كلاس شخصي ايشان استفاده مي‌شود . اين شيوه ، كفايت خود را اثبات كرده و هنرجو تقريباً با اطمينان مي‌داند كه وارد عرصه‌اي جدي شده است ؛ عرصه‌اي كه شايد در بهترين حالت ، به انجام رساندن آن چيزي حدود ده سال طول بكشد ؛ عرصه‌اي كه با دقت طراحي شده و هر جا كه استاد از ادامه دادن مسير باز بماند ، استادي ديگر در دسترس و قابل مراجعه است . به عقيده نگارنده ، مكتب استاد پايور در نوازندگي سنتور ، نيازمند شرح و بسط و موشكافي است و بايد جزئيات آن براي تمام هنرجويان و هنرآموزان سنتور مشخص شود . براي اين منظور ، از مشاهدات و برداشت‌هاي شخصي خود ، از زمان ورود به اين مكتب تا لحظه‌ي فارغ‌التحصيل شدن از آن ، استفاده برده‌ام . با اين كه آموخته‌هاي دوران تحصيل نگارنده به مدت ده سال (از سال 1363 تا 1373) در اين مكتب مي‌تواند گوياي بسياري از جزئيات آموزش در اين مكتب باشد ، اما نبايد از نظر دور داشت كه نظرات ديگر شاگردان اين مكتب نيز مسلماً در تكميل و تأييد گفتار زير نقشي بسزا خواهد داشت.

محتواي آموزشي

فارغ التحصيل شدن از مكتب استاد پايور مستلزم گذراندن چهار دوره‌ي مشخص است . براي كل دوره ، 9 كتاب در نظر گرفته شده است و در هر دوره ، يك يا چند كتاب بايد آموخته شود . جالب است بدانيد كه از ده‌ها هزار نفري كه اين دوره‌ها را آغاز كرده‌اند شايد تعداد انگشت شماري توانسته‌اند تا آخر دوره‌ها را طي كنند و اين حاكي از شرايط سختي است كه براي ورود به دوره‌ي عالي سنتور در نظر گرفته شده است . با هم نگاهي به اين چهار دوره مي‌اندازيم:

1-دوره‌ي مقدماتي يا آمادگي.در اين دوره هنرجو بايد كتاب دستور سنتور را بياموزد . دستور سنتور از سه قسمت مشخص تشكيل شده است . در ابتدا بخشي كوتاه به آموزش نت‌ها و كشش‌هاي آن‌ها اختصاص داده شده است . اين بخش با تمرين‌هاي ساده‌ي مضراب‌زدن (روي ميز) و آموزش محل نت‌ها روي سنتور به اتمام مي‌رسد . بخش دوم كه بدنه‌ي اصلي كتاب را تشكيل مي‌دهد ، از يك سري تمرين‌هاي ساده‌ي مضراب شروع و با چهار مضراب‌هاي ساده ، آهنگ‌هاي محلي و تصنيف‌ها و رنگ‌هاي قديمي دنبال مي‌شود . تمام اين قطعات ، با دقت بسيار ساده‌نويسي شده‌اند و از به كار بردن نت‌هاي زينت و ريز در آن‌ها پرهيز شده است . بخش سوم شامل وَرز آهنگ‌ها (اتودها)ي بسياري است كه هنرجو را براي آغاز دوره‌ي بعد كه رديف است ، آماده مي‌كند . مدت زماني كه براي اتمام دستور سنتور در نظر گرفته شده ، حدود 6 ماه است .

2-دوره‌ي ابتدايي.در اين دوره هنرجو به فراگيري كتاب دوره‌ي ابتدايي (اثر استاد پايور) مي‌پردازد . اين كتاب كه رديفي مختصر و مفيد به شمار مي‌رود ، در عين سادگي ، هنرجو را با اصول كلي نوازندگي رديف و تكنيك‌هاي مهم سنتور آشنا مي‌كند ؛ به گونه‌اي كه پس از اتمام آن ، درك و فهم رديف استاد صبا براي هنرجو با سهولت بيش‌تري انجام مي‌پذيرد . دوره‌ي ابتدايي شامل پنج دستگاه و پنج آواز است كه تنها دو دستگاه نوا و راست پنج‌گاه در آن به چشم نمي‌خورد . از سوي ديگر ، استاد به نگرش گوشه‌هاي مهم‌تر دستگاه‌ها و آوازها بسنده كرده ، تا هنرجو بتواند در اسرع وقت به دوره‌ي بعد كه در نوع خود كامل‌تر و پيشرفته‌تر است ، ارتقا پيدا كند . از ويژگي‌هاي اين دوره مي‌توان به وجود مقدمه ، رنگ و چهار مضراب‌هاي متنوع براي تقويت دانسته‌ها و قدرت نوازندگي هنرجويان اشاره كرد . زمان در نظر گرفته شده براي يادگيري اين دوره حدود 2 سال است.

3-دوره‌ي متوسطه.اين دوره كه از ديگر دوره‌هاي آموزش سنتور مفصل‌تر است ، شامل دو مرحله‌ي جزئي‌تر است :

الف. در مرحله اول ، هنر جو رديف استاد صبا را براي سنتور مي‌آموزد . اين رديف اولين كتابي است كه به طور اختصاصي براي ساز سنتور به چاپ رسيده و شامل هفت دستگاه موسيقي ايراني و پنج آواز فرعي آن است . رديف استاد صبا در نوع خود بي‌نظير است و ذوق سرشار و ابتكارهاي بديع استاد را در جاي جاي خود مي‌نماياند . همراه اين رديف ، به هنرجويان پيش درآمدها و رنگ‌هاي راست كوك از كتاب مجموعه‌ي پيش درآمدها و رنگ‌هاي استاد پايور تدريس مي‌شود تا كمبود نسبي قطعات ضربي رديف تا حدي جبران شود . گذراندن اين مرحله دو سال و نيم به طول مي‌انجامد.

ب. در مرحله دوم ، سه كتاب كه در بردارنده‌ي قطعات ضربي استاد پايور است ، با هم به هنرجو تدريس مي‌شود . اين كتاب‌ها شامل كتاب سي قطعه چهار مضراب براي سنتور ، قطعات موسيقي مجلسي براي سنتور و هشت آهنگ براي سنتور است . چهار مضراب‌ها و قطعات بسيار متنوع اين كتاب‌ها ، مهارت‌هاي نوازندگي هنرجو را تا حد اعلا بالا مي‌برد و به جرأت مي‌توان گفت كسي كه به خوبي از عهده‌ي نواختن چهار مضراب‌هاي سي قطعه برآيد ،‌ تقريباً هر قطعه‌اي را كه براي سنتور نوشته شود ، به راحتي مي‌تواند اجرا كند . زماني كه براي آموختن اين سه كتاب در نظر گرفته شده ، حدود سه سال است .

4-دوره عالي.دشوارترين و در عين حال زيباترين دوره‌ي آموزش سنتور همين دوره‌ي عالي است . بدنه‌ي اصلي اين دوره را رديف چپ كوك استاد پايور تشكيل مي‌دهد ؛ رديفي كه عميق‌ترين مفاهيم رديفي و دشوارترين تكنيك‌هاي نوازندگي سنتور را در بر مي‌گيرد ؛ رديفي كه در عين اصالت ، حاكي از نگرش عميق و نكته بينانه‌ي استاد به رديف‌هاي پيشينيان است . چهار مضراب‌هاي رديف چپ كوك در عالي‌ترين سطوح زيبايي شناختي و مهارت ، ساخته و پرداخته شده‌اند . بديهي است كه كوك خاص به كار رفته در اين رديف (چپ كوك) افق‌هاي بسياري را در اجراي دستگاه‌ها و آوازهاي مختلف گشوده است . در هر صورت هنرجوياني كه دوره‌ي متوسطه را به اتمام رسانده‌اند ، اگر آمادگي لازم را براي اجراي رديف چپ كوك احراز نكرده باشند ، رديف استاد صبا را در چپ كوك مي‌نوازند تا با مختصات اين كوك بيش‌تر آشنا شوند . پس از آن ، رديف چپ كوك به همراه پيش درآمدها و رنگ‌هاي چپ كوك تدريس مي‌شود و در پايان رنگ شهرآشوب شور كه توسط استاد پايور براي سنتور تنظيم شده است ، آموزش داده مي‌شود . دوره‌ي عالي در مجموع چيزي حدود سه سال تمام به طول مي‌انجامد.

با يك حساب سرانگشتي مشخص مي‌شود كه گذراندن چهار دوره‌ي خاص مكتب استاد پايور ، در حدود ده سال تمام طول مي‌كشد و اين در حالي است كه به گفته‌ي خود ايشان تخمين‌هاي ذكر شده ، متناسب با پيشرفت يك هنرجوي بسيار باهوش و كوشا در زمينه‌ي موسيقي ايراني در نظر گرفته شده است . چه بسا شاگرداني كه بعد از ده سال نوازندگي هنوز به دوره‌ي عالي سنتور راه پيدا نكرده‌اند . جالب اين‌جاست كه توالي دوره‌ها چنان منطقي و پشت سر هم است كه با دانستن دوره‌اي كه يك هنرجو در آن به سر مي‌برد ، مي‌توان بر آورد نسبتاً خوبي از مهارت‌ها و دانش او در زمينه‌ي موسيقي ايراني به عمل آورد.

پويندگي در مكتب استاد پايور

مكتب استاد پايور شامل كلاس خصوصي ايشان ، كلاس‌هايي كه زير نظر ايشان اداره مي‌شوند و كلاس‌هايي است كه توسط شاگردان مستقيم ايشان در تهران و شهرستان‌ها اداره مي‌شوند . كلاسي كه زير نظر ايشان اداره مي‌شود ، كلاسي است كه مدرس آن براي آقايان ، آقاي سعيد ثابت ، و مدرس آن براي خانم ها، خانم تهمينه حق‌گو هستند (مدرس كلاس خانم‌ها در بيست سال اخير پنج بار تغيير كرده است ، كه به ترتيب عبارتند از خانم مينا افتاده ، خانم شهپر شجاع‌اردلان ، خانم ماندانا اكبري ، خانم پريسا فتوحي و خانم تهمينه حق‌گو).

در مورد كلاس‌هايي كه توسط شاگردان مستقيم استاد اداره مي‌شوند نيز بايد گفت ، با اين كه همه‌ي آن‌ها وجوه مشترك بسياري (از لحاظ شيوه‌ي تدريس و محتواي آموزشي) دارند ، كيفيت آموزش و نزديك‌بودن آن به شيوه‌ي تعليم استاد پايور ، نسبت مستقيمي با مدت زمان شاگردي نزد استاد و مرحله‌اي كه در آن به سر می برده ، دارد.

به طور خلاصه ، هر هنرجو نسبت به مكتب استاد پايور در يكي از اين سه مرحله به سر مي‌برد:

1-مرحله‌ي ورود به مكتب و آغاز شاگردي. در طول ساليان مختلف سياست‌هاي متفاوتي بر پذيرش شاگرد در اين مكتب حاكم بوده است . شايد بتوان قانون‌مندترين و سخت‌گيرانه‌ترين شرايط را در دهه‌ي 1360 جست‌وجو كرد . شرايطي كه بدون شك راه را براي پذيرش مستعدترين و با صلاحيت‌ترين شاگردان مهيا مي‌نمود . طبق اين شرايط ، هنرجو بايد ابتدا توسط فردي شناخته شده ، به استاد معرفي شود . به عبارت ديگر ، هنرجو فقط در صورت داشتن معرف پذيرفته مي‌شد و معرف تعهد مي‌كرد كه فرد معرفي شده ، در انگيزه‌هايش براي آموختن سنتور مصمم است و صلاحيت اخلاقي لازم را براي ورود به مكتب دارد . تنها در دهه 1360 بود كه استاد آموزش تعدادي شاگرد را از دوره‌ي اول (دستور سنتور) پذيرفتند و از آن پس بيش‌تر شاگردان خود را از ميان هنرجويان پيشرفته و مستعدترِ شاگردان خود و از ميان كساني كه در شهرستان‌هاي مختلف تمايل به تدريس و اشاعه‌ي ساز سنتور داشتند ، انتخاب مي‌كردند . به عبارت ديگر فرد متقاضي مي‌بايست واجد انگيزه‌هاي خاص و هدفي مشخص مي‌بود تا اجازه‌ي ورود به حلقه‌ي شاگردان استاد را پيدا مي‌كرد.

2- گذراندن دوره‌ها. براي هر شاگرد هفته‌اي يك جلسه (براي شهرستاني‌ها هر دو هفته يك جلسه) حدود نيم ساعت در نظر گرفته مي‌شد . شاگرد بعد از تحويل دادن درس خود و رفع اشكال‌هاي مربوطه ، درس جديد را نت خواني مي‌كرد و استاد آن را براي او مي‌نواخت . اين روش در مورد كساني به كار مي‌رفت كه در حال پيشرفت در دوره‌ي خاصي بودند . براي كساني كه دوره‌ي خاصي را نزد استاد ديگري گذرانده بودند و يا در حال گذر از دوره‌اي به دوره‌اي ديگر بودند ، روش ديگري به كار مي‌رفت . شاگرد موظف بود بخش قابل توجهي از يك دستگاه يا چند قطعه‌ي ‌ضربي را همزمان تحويل استاد دهد و سپس اشكالاتش را رفع نمايد . در چنين مواردي درس جديد به هنرجو داده نمي‌شد . معمولاً از هنرجو خواسته مي‌شد يكي از درس‌هاي گذشته‌ي خود را به عنوان «دوره» اجرا كند و انتظار مي‌رفت كه دوره‌ها به خوبيِ درس‌هاي جديد تحويل داده شوند .

در مراحل ابتدايي شاگرد موظف است دقيقاً مانند نت بنوازد ، ولي با پيشرفت او اين تأكيد برداشته مي‌شود و به شاگرد اجازه داده مي‌شود در محدوده‌ي توانايي‌هاي خود دست به ابتكار و بداهه‌نوازي بزند . پس از اتمام هر دوره‌ي آموزشي ، توانايي‌هاي هنرجو مورد ارزيابي قرار مي‌گرفت و تنها در صورت داشتن توانايي‌ها و شرايط لازم ، دوره‌ي بعد تدريس مي‌شد ؛ در غير اين صورت شاگرد موظف بود تمام مطالب دوره‌ي قبل را به اصطلاح دوره كند .

3-فارغ التحصيلي از مكتب استاد. روش استاد اين است كه پس از اتمام هر چهار دوره‌ي ذكر شده ، ادامه‌ي كلاس را براي هنرجو جايز نمي‌دانند و او را به عنوان فارغ‌التحصيل تشويق به ترك كلاس و مشاركت فعال در صحنه‌هاي هنري كشور مي‌نمايند . به اين ترتيب ، اتمام رديف چپ‌كوك و رنگ شهرآشوب و تأييد استاد به معناي فارغ‌التحصيلي هنرجو است . استاد پايور ظاهراً مدرك خاصي براي فارغ‌التحصيلان مكتب خود در نظر نگرفته‌اند ؛ با وجود اين در سال 1372 در توضيح داخل جلد آلبوم دستور سنتور ، ايشان از هشت نفر به عنوان فارغ‌التحصيلان مكتب خود نام برده‌اند : مينا افتاده ، ماندانا اكبري ، سعيده ثابت ، نادر سينكي ، احد رهنمايي ، پيمان آذرمينا ، پژمان آذرمينا و تهمينه حق‌گو .

برنامه‌هاي جانبي مكتب

سه مورد است كه به نظر نگارنده به عنوان تأثيرگذارترين اقدامات استاد در پرورش شاگردان مؤثر بوده‌ است:

1-تأكيد بر تقويت ضرب شناسي. استاد معتقد هستند كه دانستن ضرب و آشنايي با نوازندگي تمبك از مسائل بسيار مهمي است كه هر نوازنده بايد براي آن وقت صرف كند . بسياري از اوقات ، خود ايشان با شاگردان ضرب مي‌گرفتند تا آنها را با ريتم صحيح قطعات ضربي آشنا سازند و تأكيد داشتند كه نوازنده سنتور بايد در هر فرصتي كه پيش مي‌آيد قطعات را با همراهي تمبك تمرين كند و حتي بتواند ضرب‌هاي ساده ايراني را با تمبك اجرا كند . تقويت حس ضرب‌شناسي امري است كه مي‌تواند همواره هنرجو را در اجراهاي گروهي و همنوازي با تمبك ياري دهد.

2-تأكيد بر رعايت انضباط و اخلاق و ادب. استاد پايور فردي بسيار منضبط و مبادي آداب هستند و معتقدند كه اخلاق خوب باعث خواهد شد كه هنرمند در جامعه و ميان مردم از اعتبار و منزلت بيشتري برخوردار شود . از سوي ديگر ، رعايت انضباط همواره بستري فراهم مي‌آورد تا استعدادهاي ناشكفته ، بشكفد و فرد موفقيت بيشتري در زندگي كسب كند و اين دو مورد را استاد پايور ضمن آموزش‌هاي هنري ، با جديت و تأكيد خاصي به تمامي هنرجويان خود مي‌آموختند.

3-برگزاري كنسرت‌هاي مرتب.يكي از برنامه‌هاي لاينفك مكتب استاد پايور در دهه ی 1360 و نيمه اول دهه ی 1370 برگزاري كنسرت‌هاي خاص به منظور تشويق شاگردان و عادت دادن آنها به اجرا در حضور جمع بود . در هر برنامه حدود 10 تا 15 نفر از شاگردان مكتب ايشان ، از ابتدايي‌ترين مرحله (دستور سنتور) تا پيشرفته‌ترين دوره (دوره عالي) به ارائه‌ي آموخته‌ها و هنر خود مي‌پرداختند و موظف بودند قطعات از پيش تعيين شده‌اي را در حضور استاد ، ديگر شاگردان و والدين آنها اجرا كنند . مسلم است كه كنسرت‌هاي فوق در تقويت حس رقابت در شاگردان و عادت دادن آنها به اجراي موسيقي در ميان جمع ، تأثير بسزايي داشته است.

البته در دوره‌ي خاصي نيز استاد پايور كنسرت‌هايي خصوصي براي بهترين شاگردان خود برگزار كردند و اين برنامه را ماهها ادامه دادند (اغلب به صورت هم‌نوازي با استاد محمد اسماعيلي). هدف استاد از برگزاري اين برنامه‌ها به طور قطع ، آشنا كردن شاگردان خود با شيوه‌هاي نوازندگي برتر و تفهيم مفاهيم عميق رديف استاد صبا بوده است.

مقاله فوق فرصتي بود براي آنكه به مهم‌ترين نكات مكتب استاد پايور اشاره شود . بي‌ترديد هنوز مطالب بسياري در مورد مكتب ايشان ناگفته مانده است . از آنجا كه دانستن ويژگي‌هاي مختلف مكاتب آموزشي (به‌ويژه آنهايي كه در ترويج موسيقي ايراني نقش كليدي داشته‌اند) راه را به سوي پيشرفت هر چه بيشتر موسيقي ايراني باز مي‌كند ؛ اميدواريم كه ديگران نيز در شناساندن مكتب‌هاي مختلف قلم به دست گيرند و همگان را در جريان شيوه‌هاي گوناگون تدريس موسيقي قرار دهند . شايد همين تبادل نظرها موجبات رسيدن به شيوه‌هاي بهتر و كم‌نقص‌تر را فراهم آورد . به اميد روزي كه در آموزش هر ساز ايراني چندين مكتب موفق و پويا وجود داشته باشد.

                                              روحش شاد و راهش پر رهرو باد...

*با تشکر از دوست بسیار عزیزم؛ محمد امین توتونچیان که زحمت آپلود تصاویر و قطعات را کشیدند.

خواندن مطلب در وبلاگ گریزی بر موسیقی اصیل ایرانی

با تشکر از جناب آقای محمد جواد صحافی

www.mjsahafi.ir