تبليغاتX
سنتور

دوستی کی سرآمد یاران را چه شد

مدتهای مدیدی است که در این وبلاگ مطلب جدیدی گذاشته نشده و نویسندگان عزیز و محترم سعی و تلاشی در به روز رسانی آن نفرمودند و هر یک همچو من اندکی وقت و برنامه‌های دیگر را بهانه‌ای برای ننوشتن مطلب ذکر می‌کنند. موردی که به نظرم رسید این است که تقریباً همه ما نویسندگان این وبلاگ اهل نواختن ساز – حال به هر میزان و در هر سطحی که باشیم – بوده و داعیه موسیقی دوستی هم داریم مثلا به اندازه چند دقیقه و نه یک ساعت در روز - حال به فرض آن که آن روز هم امتحان یا جلسه و یا کار مهمی نداشته باشیم- اگر هر کدام ما هفت هشت نفر هر دو ماهی وقتی بگذاریم و مطلبی در حد و اندازه خود درباره موضوعاتی که تا کنون مطرح شده بنویسیم تقریبا هر دو هفته وبلاگ به روز می‌شود. اما دریغ از این وقت گذاری اگر نامش را کم انصافی حداقل برای خودم نگذاریم.

ما که هیچکدام استاد نیستیم و فقط ادعا کردیم که سازی و سبکی را دوست داریم و آنچه می‌دانیم به اندازه خودمان است نه دانشی عظیم را ادعا داریم و نه تکنیک خاصی را اشاعه می‌کنیم اما ادعای هنردوستی که داریم. پس باید به این ترک به روز رسانی وبلاگ پایان دهیم و مطالبی، اگر داریم، اگرنه قطعه‌ای، نتی، تصویری که قطعاً همه در دست داریم در این وبلاگ بگذاریم. دلم از این می‌سوزد که مثلاً برنامه داشتیم برای استاد پایور سایت هم بسازیم و از حالت وبلاگی در بیاییم و بقولی یک کار بهتر ارائه دهیم اما حرکتی انجام نشد که هیچ حتی یکی پیشنهاد داده بود نامه‌ای به استاد پایور بنویسم و از او تقدیر و تشکری انجام دهیم به عنوان دوستداران استاد نه بیشتر که البته این خود خیلی هم عالی بود. تکرار می‌کنم خودم یکی از مقصرینم و به اندازه همه در این اهمال سهیم هستم.

الآن هم چون مطلبی دیگر از موضوعات قبلی ندارم قطعه ای زیبا به نام تصنیف حکایت دل که استاد پایور در ساخت آن از چند دستگاه و آواز استفاده کرده و البته خواندن آن هم که توسط آقای علی رستمیان اجرا شده بسیار خوب و قابل توجه است. جهت دریافت لطفا روی لینک زیر کلیک کنید

 حکایت دل

+ نوشته شده در  یکشنبه هفدهم خرداد 1388ساعت 8:31  توسط هیرمند حساس  | 
 

سال نو بر استاد فرامرز پایور نابغه موسیقی ایران، پیروان مکتب استاد پایور و تمامی اهالی موسیقی مبارک باد.

 استاد فرامرز پایور

آلبوم زرد ملیجه

سنتور: استاد فرامرز پایور

تنبک: استاد حسین تهرانی


آلبوم گفتگو

سنتور: استاد فرامرز پایور

تار: استاد هوشنگ ظریف

و به همراهی تنی چند از شاگردان


آلبوم چهارباغ

سنتور: استاد فرامرز پایور

تار: استاد جلیل شهناز

کمانچه: استاد علی اصغر بهاری

تنبک: استاد محمد اسماعیلی

نی: استاد محمد موسوی

با آواز: علی رستمیان


منابع: وبلاگ های دل زنده ها و شب زنده ها


 ضمناً این پست آخرین پست من بود. امیدوارم اشتباهات حقیر را به بزرگی خود ببخشید. خدانگهدار

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و هفتم اسفند 1387ساعت 18:40  توسط علی پارسا  | 

در باره استاد فرامرز پایور

پدر گروه نوازی در موسیقی ایرانی

بنا بر اسناد صوتی و تصویری، نخستین گردهمایی سازهای ایرانی برای اجرای گروهی، به دوره درویش خان و مشخصاً کنسرت های انجمن اخوت باز می گردد. آن زمان، تار، تنبک، کمانچه، سنتور و نی، تنها سازهایی بودند که هسته گروه نوازی به شیوه ایرانی را شکل می دادند ولی اکنون سازهایی مانند بربط، قانون، دف، رباب، قیچک، سه تار و غیره نیز در گروه نوازی ایرانی مشارکت می کنند. در ابتدای کار، سازهای پنجگانه یعنی تار،سنتور، کمانچه، تنبک و نی، همزمان به کار نمی رفتند. بلکه غالب گروه نوازی های آن دوره، انتخابی از این مجموعه بودند. کم کم با ورود سازهای غربی نظیر ویولون و پیانو، در طول نزدیک به چهار دهه، موسیقی ایرانی جولانگاه ارکسترهای ترکیبی ایرانی و غربی شد. در این شیوه، بدنه اصلی ارکستر را گروه سازهای زهی و پیانو به همراهی کلارینت تشکیل می دادند و از سازهای ایرانی تنها تار و تنبک اجازه حضور داشتند. برنامه های رادیویی گلها ، نمونه آشنایی از این شیوه گروه نوازی است.

در اوایل دهه چهل خورشیدی، جریانی از موسیقی ایرانی به تدریج شکل گرفت که در ابتدا علاقه زیادی به تغییر نظام گروه نوازی رایج داشت. بدین منظور توجه ویژه ای به احیای سازهای مهجور و حتی گمشده موسیقی قدیم ایران شد و در کارگاه ساخت ساز وزارت فرهنگ و هنر آن زمان، تجربه های متفاوتی صورت گرفت. پیرو این حرکت، موسیقیدانی به نام مهدی مفتاح گروه بزرگی از سازهای ایرانی موجود و همچنین احیا شده را تشکیل داد. اما در عمل چندان موفق نبود تا این که چند سال بعد حدود 1345 خورشیدی (1966 میلادی)، یک نوازنده زبده سنتور و از شاگردان مکتب موسیقی ابوالحسن صبا، تجربه مهدی مفتاح را بار دیگر تکرار کرد و موفق شد گروه نوازی با سازهای ایرانی را رونق دهد. مبتکر این حرکت جسورانه، فرامزر پایور، آهنگساز و نوازنده پرکار موسیقی ایرانی در آن زمان بود که با گرد آوردن جوانان مستعدی چون هوشنگ ظریف، رحمت الله بدیعی، حسن ناهید و چهره های آزموده ای همچون جلیل شهناز و حسین تهرانی توانست برای نخستین بار ارکستری متشکل از سازهای ایرانی تشکیل دهد و افق جدیدی را پیش روی آیندگان باز کند. پایور در ابتدا به جای آن که تغییر صددرصدی در الگوی سازآرایی (ارکستراسیون) آن زمان بدهد، گروهی از سازهای ویولون را در کنار برخی سازهای ایرانی مثل تار، سنتور، نی، کمانچه و تنبک قرار داد. وی کم کم از عود و ساز بازسازی شده ای به نام قیچک -برگرفته از سازی به نام سرود در بلوچستان- نیز در گروه نوازی جدید استفاده کرد. او در طول بیست سال پس از این نوآوری، به تدریج از حضور ویولون ها کاست تا جایی که در اواخر دوره فعالیتش، تمام سازهای گروه اش، ایرانی بودند.

 

 ستاد فرامرز پایور

 

گروه نوازی به سبک ایرانی با آن چه در غرب تحت عنوان ارکستر به چشم می خورد، تفاوت ماهوی دارد. به این صورت که سنت دیرینه تکنوازی در موسیقی ایرانی پس از آشنایی ناقص ایرانیان با موسیقی غربی، شیوه اجرای گروهی ایشان را هم تحت تأثیر قرار داد و آن چه در عمل تحقق یافت، اجرای همزامان یک ملودی توسط همه اعضای گروه بود. به عبارتی فرهنگ تکنوازی، یک صورت گروهی یافت. گر چه این شیوه، فاقد زیبایی شناسی ارکسترهای غربی بود، منتهی حجم صدای گروه از یک سو و ایجاد صدادهی (سونوریته) جدید از سوی دیگر، به گوش ایرانیان خوش آمد و کار گروه نوازی کم کم پا گرفت. نخستین نمونه صددرصد ایرانی آن، که توسط استاد مهدی مفتاح نوازنده ویلون، فلوت و قانون به وجود آمد تقریباً چنین مشخصه ای داشت. ارکستر 18 نفره او پس از مدتی از هم پاشید و در عمل نتوانست جریانی را شکل بدهد. اما با پیگیری های فرامرز پایور و نگاه متفاوت او به مقوله ارکستر ایرانی که دقیقاً الگوی همزمان نواختن یک ملودی را دنبال نمی کرد، جریان گروه نوازی به معنی کلمه شکل گرفت و عملاً در فرهنگ موسیقی ایرانی رسمیت یافت.

 

تصنیف ما گذشتم با تنظیم پایور و صدای عبدالوهاب شهیدی را بشنوید

 

استاد پایور با نگاه ویژه ای که به سازهای ایرانی از یک سو و توجه به جنس موسیقی ایرانی از سوی دیگر داشت، به تدریج شیوه گروه نوازی را به سمتی برد که نه در دامن موسیقی پلی فونیک غربی بیفتد و نه همچون کارهای تکنوازی، یک گروه تک صدایی ایجاد کند. او خوب می دانست موسیقی ایرانی به شیوه غربی قابل تنظیم نیست و ارکستر متأثر از فرهنگ غربی، در نهایت صدای نیمه ایرانی و نیمه غربی می دهد حتی اگر یک ساز ایرانی در آن نقش تکنوازی داشته باشد. از ویژگی های موسیقی او، تنظیم های چند بخشی ویژه موسیقی ایرانی بود، به طوری که در مجموع صدای غربی به گوش مخاطب نمی رسید. اما در دوره پیش از وی، تنظیم های ارکستری علی نقی وزیری چنین نبودند و گاه نوع برخورد صداهای متفاوت، باعث تداعی هارمونی غربی در گوش مخاطب ایرانی می شد. پایور با آگاهی از برخی تکنیک های موسیقی غربی، شیوه بخش نویسی ارکستر را به صورت محدود در گروه نوازی ایرانی پی ریزی کرد، به گونه ای که در اغلب آثارش، خط ملودی تار، بربط، سنتور و سازهای کششی متفاوتند.

 

 استاد فرامرز پایور و هوشنگ ظریف

 

آن چه که در آثار پایور خیلی شاخص به نظر می رسد، ترکیب های رنگارنگ صوتی است که با استفاده از قابلیت سازهای ایرانی، جلوه های جدیدی را به شنوندگان ایرانی ارائه می کند. سوال و جواب های تار، سنتور، کمانچه، نی و حتی تنبک از ترفندهای مخصوص ایشان است. فرامرز پایور در عین حال مروج ریتم های لنگ در موسیقی دستگاهی ایران به حساب می آید. تا پیش از او آهنگسازان و نوازندگان توجهی به ریتم های لنگ نداشتند و یا اصولاً نمی شناختند. اما پایور با روحیه نوآورانه ای که داشت، با همکاری خانم سیما بینا که اصالتاً بیرجندی بود و به چنین ریتم هایی آشنایی داشت، حرکتی را آغاز کرد که اینک به یک جریان قوی تبدیل شده است. همکاری این دو هنرمند منجر با بازخوانی چندین ترانه خراسانی با ریتم های پنج ضربی و هفت ضربی شد.

 

ترانه یارم بی نظیره با تنظیم پایور و صدای سیما بینا را بشنوید

 

تجربه فرامرز پایور در تنظیم آهنگ به سبک گروه نوازی ایرانی، باعث شد تا آثار فاخر متقدمانی چون ابوالقاسم عارف قزوینی و علی اکبر شیدا در نگاه جدید، رنگ دیگری به خود بگیرند و از نسخه اصلی خود جلوه بیشتری داشته باشند. شاید بتوان تصنیف "از خون جوانان وطن" ساخته عارف قزوینی که در سال 1358 با تنظیم ویژه فرامرز پایور و صدای کم نظیر محمد رضا شجریان به اجرا درآمد را اوج خلاقیت های ارکستری او به حساب آورد. گروه نوازی در سال های اخیر گر چه از سوی برخی سنت گرایان به دیده انتقادی نگریسته می شود، ولی باید توجه داشت که جریان غالب چهار دهه اخیر، همین شیوه بوده و همچنان پرطرفدار است. جریانی که استاد پایور به حق پایه گذارش بوده و از این جهت پدر گروه نوازی به سبک ایرانی است.

 

تصنیف از خون جوانان وطن با تنظیم پایور و صدای شجریان را بشنوید

 

نویسنده:هوشنگ سامانی(برداشت از وبلاگ موسیقی ما)


با سلام خدمت همه ی خوانندگان وبلاگ

متاسفانه باید عرض کنم که این آخرین پستی بود که از طرف من در وبلاگ قرار گرفت.امیدوارم در آینده نزدیک فرصتی دست بدهد تا دوباره بنده حقیر و دوست بسیار عزیزم محمد امین در خدمت شما دوستان و یاران باشیم.هرچند که الان هم بیکار ننشسته و در راستای اهدافمان خارج از محیط این وبلاگ فعالیت هایی داریم.

پیشاپیش نوروز ۸۸ را تبریک می گویم و آرزو می کنم سال خوبی را پیش رو داشته باشید.همچنین امیدوارم استاد پایور سلامتی کاملشان را به دست بیاورند.

بهزاد شایان فر              

+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم اسفند 1387ساعت 15:50  توسط بهزاد شایان فر  | 
دو شماره و سه پرونده در یک مجلد منتشر شد
فرهنگ و آهنگ جدید روی پیشخوان


شماره‌های 23 و 24 مجله موسیقی فرهنگ و آهنگ در یک مجلد 96 صفحه‌ای منتشر شد.
به گزارش پایگاه خبری فرهنگ و آهنگ، در این مجلد از فرهنگ و آهنگ، طی سه پرونده به زندگی و آثار «فرامرز پایور»، بیست و چهارمین دوره جشنواره موسیقی فجر و همچنین کنسرت آثار «حسین علیزاده» و «محمدرضا درویشی» پرداخته شده است.

در پرونده نخست این مجلد از فرهنگ و آهنگ که به زندگی و تاثیرگذاری‌های فرامرز پایور، موسیقی‌دان، آهنگساز و نوازنده برجسته سنتور اختصاص دارد، گفت‌وگوی منتشر نشده‌ای از او به چاپ رسیده است. این گفت‌وگو را در سال 1376 «ایرج برخوردار» به منظور پخش از رادیو تهیه کرده که تنها یک بار طی 4 برنامه در خرداد و تیر همان سال در برنامه شبانگاهی رادیو پخش شده است. انتشار این گفت‌وگو در شرایطی که از آن زمان به بعد دلیل شرایط نامناسب جسمانی فرامرز پایور، هیچ مصاحبه‌ای از ایشان در دسترس نیست، به عنوان یکی از اسناد تاریخ موسیقی ایران قابل توجه است. در این گفت‌وگوی مفصل ده صفحه‌ای، فرامرز پایور در کنار ایراد نظرات خود پیرامون موسیقی ایرانی، درباره شیوه‌های آموزشی خود، نگرش‌هایش به آهنگسازی و همچنین افرادی همچون «ابوالحسن صبا»، «حسین تهرانی» و «حبیب سماعی» سخن گفته است.

«مروری کوتاه بر فعالیت‌های فرامرز پایور» و « تحلیل مکتب فرامرز پایور با نظریه هوش چندگانه» مطالب تحلیلی پرونده فرامرز پایور را تشکیل داده‌اند. در این دو مطلب ضمن ارایه مرور کوتاهی به فعالیت‌ها و تاثیرگذاری‌های این موسیقی‌دان ایرانی، نگرشی با دیدگاهی متفاوت به شیوه آموزش ایشان انجام شده است. گفت‌وگو با «حسن ناهید»، نوازنده نی و از اعضای گروه پایور پایان‌بخش این پرونده است. علاقه‌مندان می‌توانند تاریخچه تشکیل و فعالیت‌های گروه پایور را این بار از زبان حسن ناهید بخوانند.

دومین پرونده مجله فرهنگ و آهنگ به برگزاری بیست و چهارمین جشنواره موسیقی فجر اختصاص دارد. یادداشت کوتاهی با عنوان «فرصت‌ها و محدودیت‌ها» آغازگر مطالب این پرونده است. در این نوشتار سعی شده به آسیب‌شناسی اجتماعی بحث عدم حضور هنرمندان برجسته در جشنواره بین المللی موسیقی فجر که پیش و در طول برگزاری آن به موضوع داغ محافل خبری موسیقی مبدل شده بود، پرداخته شود. در ادامه این پرونده گفت‌وگویی با «کامبیز روشن‌روان» دبیر سه‌دوره اخیر جشنواره موسیقی فجر به چاپ رسیده است. در این مصاحبه، روشن‌روان با انتقاد از بسیاری از سیاست‌های دولتی در قبال موسیقی، موفقیت موسیقی و جشنواره را منوط به حل معضلات بنیادی و سوءتفاهم‌های مسوولان دولتی عنوان کرده است. مطالبی پیرامون عملکرد دو ارکستر ملی و سمفونیک تهران و همچنین مروری بر حضور محمدرضا لطفی در این دوره از جشنواره دیگر مطالب این بخش از مجله فرهنگ و آهنگ را تشکیل داده است.

در این مجلد از فرهنگ و آهنگ، طی سه پرونده به زندگی و آثار فرامرز پایور، بیست و چهارمین دوره جشنواره موسیقی فجر و همچنین کنسرت آثار حسین علیزاده و محمدرضا درویشی پرداخته شده است


سومین پرونده این مجلد از فرهنگ و آهنگ به اجرای آثار حسین علیزاده و محمدرضا درویشی توسط بخش زهی ارکستر سمفونیک ناسیونال اکراین و نوازندگان ایرانی اختصاص دارد. در این پرونده نقد‌های متفاوتی پیرامون اجرا و نگاهی به اجراهای مختلف از قطعه‌ نی‌نوا به چاپ رسیده است. « خوانش غیرموسیقایی از زندگی حسین علیزاده و آثارش» عنوان آخرین مقاله این پرونده است که مروری دارد به تاثیرپذیری‌ها و تاثیرگذاری‌های اجتماعی حسین علیزاده.

ادامه مطالب این مجلد از فرهنگ‌وآهنگ با متن سخنرانی «احمدرضا احمدی» شاعر و نویسنده معاصر در مراسم بزرگداشت هشتادمین سالگرد تولد «کریم چمن‌آرا» اولین ناشر موسیقی ایران که چندی پیش دارفانی را وداع گفت، آغاز می‌شود. بخش نوعی نگاه فرهنگ و آهنگ این بار نگاهی ویژه‌ای به کتاب‌های تازه منتشر شده دارد و در آن کتاب «دستور دوتار» نوشته «سعید طهرانی‌زاده» و همچنین کتاب «هشت گفتار درباره فلسفه موسیقی» به قلم «داریوش صفوت» نقد و بررسی شده است. نگاهی به چهارمین شماره از گاهنامه شنیداری «گوش» دیگر مقاله این بخش از مجله را به خود اختصاص داده است. مطالبی با عناوین «درباره موسیقی اسپکترال» و «پیشرفت تکنولوژی ضبط صوت و تاثیرات آن بر موسیقی» دیگر مطالب این مجلد از فرهنگ و آهنگ هستند.

در بخش مطالب دنباله‌دار فرهنگ و آهنگ، هفتمین بخش از مجموعه مقالات «کاوشی در موسیقی کودک» منتشر شده است. این مقاله گزارشی است از دیدگاه مربیان آموزش موسیقی به کودکان. دومین قسمت از مروری تاریخی بر پیوند موسیقی و سینما نیز در این شماره به چاپ رسیده که به حضور موسیقی در سینمای ناطق اختصاص دارد. سومین بخش پاورقی فرهنگ و آهنگ نیز به ادامه داستان «موسیقی مدرن و برخورد آهنگسازان ایرانی» به چاپ رسیده است.

شماره‌های 23 و 24 مجله فرهنگ و‌آهنگ با قیمت 2000 تومان در دکه‌های معتبر روزنامه‌فروشی و فروشگاه‌های محصولات فرهنگی عرضه شده است.
 
 
                                                                                            پایگاه خبری فرهنگ و آهنگ
 
+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم اسفند 1387ساعت 9:48  توسط بهزاد شایان فر  | 

با سلام

همان طور که قبلاً هم گفته بودم، متاسفانه دیگر قادر به ادامه فعالیت در وبلاگ سنتور نیستم و اصلی ترین دلیل آن هم مشکلات ناشی از ادامه تحصیلم است که هر روز بیشتر از روز قبل می شود. در این ۴ سال، تلاش زیادی برای معرفی بیشتر استاد پایور، مکتب ایشان و ارتقا سطح شناخت مردم در مورد این هنرمند بزرگ کردم و قطعاً کمبودهایی هم در کارم بود. امیدوارم که خبر این زحمات در طول این ۴ سال به گوش آقای پایور رسیده باشد و دل ایشان با این کارها شاد و خشنود شده باشد.

از بابت تمامی صحبت های غلط و بعضاً از روی عمد نادرست بعضی از دوستان در جنجال اخیر پیش آمده در وبلاگ متاسفم و از دوستان بلند نظر و فهیم که با رعایت ادب و احترام به هنرمند، (چه استاد پایور باشد و چه سایر هنرمندان مطرح سنتورنواز) ممنون و سپاسگزارم. مطمئنم که مکتب استاد پایور راه خود را به خوبی طی خواهد کرد و ثمره زحمات فرامرز پایور در آینده، بیشتر و بیشتر در جامعه هنری ایران نمایان خواهد شد.

از این به بعد مسئولیت وبلاگ به دوش دوست عزیزم آقای شایانفر خواهد بود. امیدوارم که تمامی اشتباهات این حقیر را به بزرگی خود ببخشید و به هر طریق ممکن به ادامه راه این وبلاگ کمک کنید.

به امید سلامتی استادمان، فرامرز پایور...

                                                                                            محمد امین توتونچیان

 


چون در گذرم به باده شوئید مرا                  تلقین زشراب ناب گوئید مرا

خواهید به روز حشر یابید مرا                     از خاک در میکده جوئید مرا

                                                                                                                      خیام

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و هشتم بهمن 1387ساعت 11:45  توسط محمد امین توتونچیان  | 

فرامرز پایور،استادی یگانه و بی همتا در همه ی ابعاد:

(نوشته: بهزاد شایانفر)

"به مناسبت سالروز تولد استاد فرامرز پایور"

سال هاست که نام فرامرز پایور در موسیقی این سرزمین با احترام خاصی برده می شود.شاید این احترام نشأت گرفته از ارزش و احترام فوق العاده ای باشد که استاد پایور همواره برای کار خود و موسیقی قائل بوده است.به عقیده کارشناسان و صاحب نظران، پایور به تنهایی در طول نیم قرن فعالیت هنری خود به اندازه ی پنج موسیقی دان فعال کار کرده و از این حیث به جایگاهی دست نیافتنی یا به عبارت دیگر به یک اسطوره تبدیل شده است. آثار او از "دستورسنتور" گرفته که پر تیراژترین کتاب تاریخ موسیقی ایران است تا "فالگوش"، از "گفتگو" و "ترانه" تا "پرنده" و " پراکنده" هر یک به تنهایی شاهکاری در نوع خود محسوب می شوند.از این جهت جای دارد که آثار وی بیشتر توسط کارشناسان مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

faramarz payvar

هدف این نوشته تنها نگاهی گذرا و اجمالی است به گوشه ای از فعالیت های بی کران استاد فرامرز پایور.

1.

استاد پایور را می توان پدر گروه نوازی ایرانی دانست چرا که ترکیبی که امروزه به نام یک گروه موسیقی ایرانی می شناسیم، نتیجه زحمات و تلاش این استاد در پنجاه سال پیش است که به تشکیل چنین گروهی همت گماشت.البته ارکستر سازهای ملی یا همان گروه پایور ویژگی ها و سونوریته خاص خود را داشت که از لحاظ کیفیت اجرا و انسجام درونی با هیچ گروهی قابل مقایسه نیست و آثار قدما که توسط این ارکستر تنظیم و اجرا شده است جزو بهترین اجراهای آن آثار به شمار می آیند.بعضی از مشخصه های بارز این ارکستر که در واقع نقاط قوت آن به شمار می آیند عبارتند از:

کوک منحصر به فرد و دقیق، دو صدایی بودن ملودی و یا سوال و جواب بین بخش کششی و بخش مضرابی ارکستر (برخلاف گروه های امروز، هر یک از سازهای به کار رفته در ارکستر پایور، نقشی متفاوت با سازهای دیگر دارد و در صورت نبودن یک ساز کمبودش احساس می شود و هیچ یک از آن ها صرفا برای افزودن حجم صدا به ارکستر نبوده است.به بیان دیگر این گروه هیچ قطعه ای را بدون تنظیم اجرا نمی کند)، رعایت دقیق سرضرب ها(آکسان ها)، حفظ یک پارچگی و هماهنگی در اجرا تا پایان قطعه، ارکستراسیون دقیق و متناسب با رنگ صوتی قطعات، عدم استفاده از دف (پایور برای اولین بار سازهای فراموش شده ای مانند قیچک و رباب را از موسیقی نواحی ایران وارد ارکستر سازهای ملی نمود، مشکل تطبیق کوک آن ها را حل کردند و استفاده از آن ها را در گروه نوازی رواج دادند.ولی اعتقادی به استفاده از دف در گروه نداشته است)،نکته دیگر این است که در تنظیم تصانیف جمله ای که توسط خواننده سراییده می شود، مجددا توسط ارکستر به عنوان جواب تکرار نمی گردد و ملودی دیگری نواخته می شود.حتی در بعضی از موارد ارکستر جواب خواننده را با یک پاساژ تند و تیز یک صدایی و گاهی هم دو صدایی داده است. به همین دلیل شنونده نمی داند که بعد از هر جمله چه خواهد شنید و به نوعی باعث غافلگیری او می شود. ناگفته نماند که در این موارد سازهای زهی آرشه ای نقش پررنگ تری را ایفا می کنند.در این گروه حتی آرایش و ترتیب نوازندگان بر روی سن نیز بسیار متفاوت است.

آن طور که از شواهد بر می آید، استاد پایور سعی داشته اند گوش مردم را به شنیدن موسیقی بدون کلام ایرانی عادت دهند و در راه تحکیم و ترویج موسیقی بی کلام زحمات بسیاری کشیده اند.ایشان عقیده داشته اند:مردم همان طور که به برای شنیدن ارکستر سمفونیک به سالن کنسرت می روند،باید برای شنیدن موسیقی ایرانی(بدون آواز) هم به سالن های اجرای موسیقی بیایند.به همین دلیل علی رغم آثار زیادی که با خوانندگان مختلف اجرا کرده اند، قطعات بی شماری را برای ارکستر ایرانی به روش جذابی که خاص خود اوست تنظیم کرده است که بسیاری از آن ها به صورت نوار و سی دی در دسترس هستند.

 

مقدمه عشاق اصفهان (لینک غیر مستقیم)

مقدمه عشاق اصفهان (لینک غیر مستقیم از سرور دیگر)

 

در آخر می توان گفت که گروه پایور تنها یک گروه نبوده بلکه مجموعه ای بوده است که نوازندگان و خوانندگانی از سه نسل در آن نواختند و خواندند، بعضی از سازها در آن احیا شدند یا قابلیت نوازندگی آنها در ارکستر نمود و جلوه ی دیگری به خود گرفت و توانست فرهنگی غنی از گروه نوازی بر جای گذارد.

به امید روزی که پارتیتور آثاری که توسط این ارکستر اجرا شده است منتشر شود و در دسترس علاقمندان قرار بگیرد.

 بعدها مهرداد دلنوازی که از شاگردان موفق استاد پایور است و سال ها در گروه پایور نوازندگی کرده، با الهام از این ارکستر و راهنمایی های استاد پایور گروه دلنوازی را تشکیل داد.

 

 2.

بدون شک اولین کسانی که اقدام به نوشتن دوئت برای سازهای ایرانی کرده اند، آقایان پایور و دهلوی بودند.پایور اولین دوئت خود را در سال 1335 در شور به نام "گفتگو" نوشت و در همان زمان ( در سن 24 سالگی) به اتفاق استاد صبا در رادیو اجرا کرد.دیگر آثار وی در این زمینه که نشان دهنده ی آشنایی او با تکنیک نواختن سازهایی چون ویولن ، تار، تنبک و ... است: پرنیان (برای سنتور و تار)، فانوس (برای دو سنتور)، رهگذر ( برای سنتور و فلوت) و فالگوش (برای سنتور و تار) است که به گفته ی خودشان: "در تمامی این قطعات، سنتور با من و یا از من گفتگو دارد و این حکایت و تخاطب البته گاهی تنها از زبان سنتور است و گاهی ساز دیگری همچون تار و کمانچه و یا فلوت گفتگوی من و سنتور را هم پیام و هم کلام شده است."  قطعه ی دیگری است به نام " کنسرتینو برای سنتور و ارکستر" که با همکاری استاد دهلوی ساخته و تنظیم شده است. و نت آن هم موجود می باشد. ضمنا قطعاتی مانند: پرستو(سه گاه)، پرنده (شور)، پرچین( دشتی) را برای سنتور و تنبک ساخته و تنظیم کرده اند.

 

فانوس (لینک دابنلود غیر مستقیم)

فانوس (لینک دانلود غیر مستقیم از سرور دیگر)

3.

شاید برای شنوندگان جذاب ترین بخش نوازندگی استاد پایور چهارمضراب های ایشان باشد. پایور متخصص ساختن چهارمضراب های پیچیده برای سنتور است. تا به حال در هیچ سازی کسی به اندازه ی او چهارمضراب نساخته است. وی حتی برای گوشه های مهم دستگاه ها و آوازها چهارمضراب هایی مفصل و زیبا ساخته است.

پایور در بسیاری از موارد تم هایی را از ردیف موسیقی ایران(به ویژه ردیف استاد صبا به دلیل قطعات ضربی کوتاهی که از حبیب سماعی و استاد صبا در آن است و حتی گوشه های آوازی ردیف) گرفته و آن ها را به طرز مطلوبی بسط داده و به صورت قطعات ضربی مستقلی در آورده است.

 

ضربی حسینی (دانلود با لینک غیر مستقیم)

ضربی حسینی (دانلود با لینک غیر مستقیم از سرور دیگر)

 

یکی دیگر از شاخص های ساز استاد نواختن جملات و عبارات به صورت سوال و جواب در پزیسیون های مختلف است که یک حالت قرینه مانندی را در ذهن شنونده مجسم می کند.

امروزه اکثر نوازندگان سنتور در هر جایی که باشند، مهارت و چابکی خود را در نواختن سنتور با چهار مضراب های سی قطعه و مجلسی و ... به نمایش می گذارند.

محمد اسماعیلی و فرامرز پایور

4.

با یک نگاه ساده به آثار پایور در می یابیم که ایشان علاقه زیادی به جمع آوری و بازسازی رنگهای قدیمی داشته اند و در این مورد کوشش و تلاش فراوانی کرده اند.مثال های بارز این ادعا ساختن رنگ هایی است بر اساس منظومه ی هفت پیکر نظامی و احیای رنگ های بسیار قدیمی عامیانه یا به اصطلاح روحوضی که در قالب یک آلبوم به نام "هفت پیکر" منتشر شده است و نیز گردآوری و اجرای سی و سه قسمت از رنگ شهرآشوب در دستگاه شور و متعلقات آن و نمونه دیگر راهنمایی و تشویق شاگرد خود ( پژمان آذرمینا) در تنظیم و تدوین رنگ های ردیف موسیقی ایران.

 

رقص هندی (لینک غیر مستقیم)

رقص هندی (لینک غیر مسیتقیم از سرور دیگر)

 

5.

کیست که به تماشای نوازندگی پایور نشسته باشد و بعد از آن به ستایش وی نپردازد!؟طرز نشستن و گرفتن مضراب توسط وی برای هنرجویان سنتور به منزله ی یک کلاس درس است.او قطعات مشکل و پیچیده را به طرز بسیار تمیز و شفافی اجرا کرده است.مهارت وی در کنترل و نیز بالا آوردن مضراب هایش حین اجرای قطعات با تمپوی بالا تحسین برانگیز و بی نظیر است.

در وصف وسعت دانش موسیقیایی فرامرز پایور همین بس که در اوائل دهه ی پنجاه دست به تصنیف قطعات در ریتم های لنگ زد و این ریتم ها را رواج داد.در حالی که بسیاری از نوازندگان ما در آن دوران این گونه ریتم ها را نمی شناختند! این مطلب می تواند نشان دهد که پایور از بسیاری جهات از هم عصران خود جلوتر بوده است.

 

 پژواک (دانلود با لینک غیر مستقیم)

پژواک (دانلود با لینک غیر مستقیم از سرور دیگر)

 

6.

استاد پایور برای اساتید خود و پیشکسوتان موسیقی احترام زیادی قائل بوده اند و بارها شنیده ایم که در مصاحبه هایشان تا آخرین لحظه از استاد صبا و دیگر بزرگان این وادی به نیکی و بزرگی یاد کرده اند و همواره پیگیر جمع آوری، بازسازی، اجرا و نت نویسی آثار گذشتگان بوده اند.

باری! پایور اسوه ی جدیت، پشتکار،کوشش خستگی ناپذیر و مهم تر از همه نظم و انضباطی که زبانزد خاص و عام است می باشد.ولی افسوس! کسی که  نیم قرن تمام فرهنگ سازی کرد و تاثیری بس عمیق بر ابعاد گوناگون پیکر موسیقی این سرزمین گذاشت، امروز بیش از ده سال است که در بستر بیماری به سر می برد و در طول این مدت سه بار دچار عارضه ی سکته ی مغزی شده است.به نظر می رسد رنج و محنت این بیماری تنها گریبان گیر خود او نیست بلکه همه ی اطرافیان، یاران و عاشقان او که کاری جز حسرت خوردن از دستشان بر نمی آید، در شکنجه و عذابند.

آیا این بی انصافی نیست؟! همه ی ما می دانیم که اگردر مدت این ده سال ذره ای توان برای کار کردن در بدن آقای پایور بود، بدون هیچ شک و تردید همچنان تلاش پرثمر خود را ادامه می دادند و چه بسا که آثار متعدد دیگری از ایشان عرضه می شد.

نمی دانم مسئولان فرهنگی و هنری ما کی می خواهند از خواب سی ساله ی خود بیدار شوند و ارج گذار این همه خدمت باشند.

به هر حال ما باید قدر این استاد بزرگ را بیش از پیش بدانیم ، به فکرش باشیم، راهنمایی هایش را به کار بندیم و برای سلامتیش از صمیم قلب دعا کنیم.

 

بعضی از آلبوم هایی صوتی(نوار و cd) که تا کنون از استاد پایور منتشر شده است به شرح زیر می باشد:

1-     شهرناز(فرامرز پایور، حسین تهرانی)

2-     پرنیان(فرامرز پایور)

3-     ضرباهنگ(فرامرز پایور،حسین تهرانی)

4-     شهرآشوب(فرامرز پایور،حسین تهرانی)

5-     دلنواز(فرامرز پایور،حسین تهرانی)

6-     کرشمه(اجرای آثار درویش خان با ارکستر)

7-     پریزاد(اجرای آثار درویش خان با ارکستر)

8-     دلکش(اجرای آثار درویش خان با ارکستر)

9-     دستگاه ماهور و سه گاه(پایور، ظریف و اسماعیلی)

10-نغمه هایی در دستگاه شور و ماهور(ارکستر پایور)

11-شور، چهارگاه ، به یاد حبیب سماعی(فرامرز پایور)

12-دستگاه همایون(فرامرز پایور،محمد اسماعیلی)

13-رهاورد(پایور،شهناز،اسماعیلی)

14-چهارباغ(گروه اساتید به سرپرستی پایور،خواننده:رستمیان)

15-ضرب اصول(فرامرز پایور،حسین تهرانی)

16-حاصل عمر(پایور،بهاری،تهرانی)

17-حکایت دل(گروه پایور،خواننده:علی رستمیان)

18-پراکنده (در خارج از ایران به اسم "یادگاری" منتشر شده است)

19-ارغوان(گروه پایور،خواننده:علی رستمیان)

20-شب مهتاب(مجموعه تصانیفی که رستمیان با گروه پایور خوانده است)

21-نوای دل

22-بداهه نوازی نوا- راست پنجگاه(فرامرز پایور)

23-رنگ شهر آشوب(فرامرز پایور)

24-گروه نوازی

25-گفتگو(اجرای آثاری از فرامرز پایور)

26-پرده عشاق(گروه پایور،خواننده نوربخش)

27-سروش بهار(ساخته استاد فرامرز پایور،خواننده:بهرام باجلان)

28-مویه(گروه دلنوازی با همکاری پایور،شهناز،موسوی)

29-دل شیدا(ارکستر پایور-آوازاصفهان، خواننده:شهرام ناظری)

30-کنسرت اساتید موسیقی ایران(گروه اساتید-ابوعطا،خواننده:شهرام ناظری)

31-لیلی و مجنون(گروه پایور-دستگاه شور ،خواننده:شهرام ناظری)

32-خلوت گزیده(گروه اساتید به سرپرستی فرامرز پایور خواننده:محمد رضا شجریان)

33-کرشمه نرگس(پایور،شهناز،اسماعیلی)

34-راز دل

35-انتظار دل

36-انتشار مجموعه ای از آثار پایور به پاس نیم قرن فعالیت هنریشان از سوی موسسه ی ماهور

37-هفت پیکر

38-آواز محمود کریمی(سنتور:فرامرز پایور،سه تار:داریوش صفوت)

39-تنها یک خاطره(فرامرز پایور،محمد رضا لطفی)

40-...

 

 

تعدادی از برنامه ی گلها با همکاری استاد فرامرز پایور که فعلا در دسترس می باشند:

1- گلهای تازه شماره ی102- دشتی(چشم نرگس)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- شعر سعدی- گوینده:آذرپژوهش

 

2- گلهای تازه شماره ی103- ماهور(زندگی بی چشم تو)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شهیدی- شعر هما میرافشار

 

3- گلهای تازه شماره ی107- سه گاه(افتخار افاق)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- اشعار از حافظ،عارف و سایه- گوینده:رضا معینی

 

4- گلهای تازه شماره ی 123- همایون(پرده در شود)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان،عهدیه- شهر حافظ- گوینده:فخری نیکزاد

 

5- گلهای تازه شماره ی124- شور(بی تو به سر نمی شود)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شهیدی- شعر مولوی- گوینده:رضا معینی

 

6- گلهای تازه شماره ی 133- شور(چهره به چهره)- ارکستر فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- غزل  سعدی- گوینده:سرور پاکنشان

 

7- گلهای تازه شماره ی137- چهارگاه(آهوی وحشی)- ارکستر فرهنگ و هنر به سرپرستی پایور- خواننده:شهیدی- شعر حافظ- گوینده:سرور پاکنشان

 

8- گلهای تازه شماره ی150- ماهور(مرغ سحر)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:نادر گلچین- شعر:ملک الشعرای بهار- گوینده:آذر پژوهش

 

9- گلهای تازه شماره ی156- افشاری(باد خزان)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- شعر حافظ- گوینده:سرور پاکنشان

 

10-گلهای تازه شماره ی158- شور(بیاد داری- نازار دلی)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- شعر حافظ- گوینده:سرور پاکنشان

 

11-گلهای تازه شماره ی162- ابوعطا(بهار دلکش)- ارکستر هنرمندان وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- اشعار از حافظ ، ملک الشعرای بهار- گوینده:فخری نیکزاد

 

12-گلهای تازه شماره ی181- سه گاه(حیلت رها کن)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شهیدی- شعر مولوی- گوینده:فخری نیکزاد

 

13-گلهای تازه شماره ی 182- ابوعطا(شب نیشابور)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- شعر:خیام- گوینده:آذر پژوهش

 

14-گلهای تازه شماره ی183- سه گاه(سخن اهل دل)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:محمود محمودی خوانساری- اشعار از سعدی و مولوی- گوینده:آذر پژوهش

 

15-گلهای تازه شماره ی 185- ماهور(مژده باد صبا)- ارکستر وزارت فرهنگ و هنر به سرپرستی فرامرز پایور- خواننده:شجریان- شعر حافظ- گوینده:فخری نیکزاد

 

استفاده از مقاله فوق تنها با ذکر نام نویسنده (بهزاد شایانفر)

و نام وبلاگ (سنتور) مجاز می باشد.


برای دیدن عکس ها با کیفیت بالاتر روی عکس کلیک کنید.

ابولحسن صبا، فرامرز پایور؛ علی اصغر بهاری و حسین تهرانی

به ترتیب از سمت راست: ابوالحسن صبا، فرامرز پایور، علی اصغر بهاری و حسین تهرانی

استاد پایور

سمت چپ: استاد فرامرز پایور


 آثار صوتی دیگری از استاد پایور برای دانلود:

۱-

 تصنیف لیلا خانوم با صدای سیما بینا

تصنیف لیلا خانوم با صدای سیما بینا (سرور دوم)

۲-

گفتگو - اجرای گروهی

گفتگو - اجرای گروهی (سرور دوم)

۳-

تصنیف تمنای وصال با صدای شهرام ناظری

تصنیف تمنای وصال با صدای شهرام ناظری (سرور دوم)


نت دو قطعه از استاد پایور:

 

پیش درآمد شور

پیش درآمد افشاری

 

توضیح:نت های فوق را آقای علیرضا جواهری به مناسبت سالروز تولد استاد پایور در اختیارمان گذاشتند و آن ها را تقدیم به همه ی دوستداران و علاقه مندان استاد کردند.

 


 آثار تصویری  از استاد پایور برای دانلود:

  

تصنیف اوج (چهارگاه)-گروه پایور-تالار وحدت (لینک مستقیم) 

منبع: سایت آقای بهرام سارنگ

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم بهمن 1387ساعت 2:7  توسط محمد امین توتونچیان  |